İstisna ve Kapsam Dışı İhaleler

İstisna ile Kapsam Dışı Arasındaki Fark

İstisna (md.3): İdare aslında 4734 kapsamındadır; ancak belirli alım konuları için Kanunun ihale usullerinden muaf tutulmuştur (ceza ve yasaklama hükümleri hariç). Alım, ilgili mevzuatına/özel esaslarına göre yapılır.

Kapsam dışı: Alımı yapan kuruluş 4734'ün 2. maddesindeki kapsam tanımına hiç girmez (ör. bazı özel hukuk tüzel kişileri) veya alım türü Kanunun konusu dışındadır. Bu alımlar kuruluşun kendi satın alma yönetmeliğine tabidir.

Başlıca İstisna Halleri (4734 md.3)

• 3/a: Tarım ürünleri ve kooperatiflerden alımlar,
• 3/b: Savunma ve güvenlikle ilgili, gizlilik gerektiren alımlar (Savunma Sanayii Başkanlığı alımları gibi),
• 3/e: Kamu kurumlarının kendi aralarındaki alımlar (DMO'dan alımlar gibi),
• 3/f: Ar-Ge projeleri için alımlar,
• 3/g: KİT'lerin ticari ve sınai faaliyetleri için, limitin altındaki mal ve hizmet alımları,
• 3/n: Uluslararası anlaşmalar gereği yapılan alımlar.

Liste özettir; bentlerin tam metni ve uygulama esasları için ilgili kurumların istisna yönetmeliklerine bakılmalıdır.

3/g İstisnası ve Limiti

En sık karşılaşılan istisna, KİT'lerin (ör. enerji, ulaştırma, madencilik şirketleri) doğrudan üretim ve ana faaliyetlerine yönelik mal ve hizmet alımlarını kapsayan 3/g bendidir. Bu istisnanın kendine özgü bir parasal limiti vardır: yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli, KİK'in her yıl güncellediği 3/g tutarını aşmayan alımlar istisna kapsamında yapılabilir; aşanlar 4734'ün genel usullerine döner. Güncel limit için parasal limitler rehberimize bakın.

İstisna İhaleleri EKAP'ta Nasıl Görünür?

• İstisna ve kapsam dışı ihalelerin ilanları da EKAP'ta ve Kamu İhale Bülteni'nde yayımlanabilir; ihale arama filtrelerinde "İstisna / Kapsam Dışı" seçeneği ile listelenir.
• Bu ilanlar için sevk işlem formu gönderilmesi gerekmez — yalnızca 4734 kapsamındaki ilanlar Kurum sevk sürecinden geçer.
• İhale dokümanı ve katılım koşulları, ilgili kuruluşun istisna esaslarına göre belirlenir; şikayet yolları da farklıdır (çoğunlukla KİK itirazen şikayet yolu kapalıdır, genel yargı yolu açıktır).

İsteklilere Pratik Öneriler

1. Dokümanı dikkatli okuyun: İstisna ihalelerinde standart 4734 formları yerine kuruluşa özgü şartnameler kullanılır; teminat oranları ve süreler farklı olabilir.
2. E-imzanızı hazır tutun: İstisna ihalelerinin çoğu da doküman indirme ve yazışmalarda EKAP altyapısını kullanır — nitelikli e-imza yine şarttır.
3. KİT tedarikçisiyseniz e-faturanızı hazırlayın: Büyük KİT'ler ve savunma sanayii kuruluşları tedarikçilerinden e-fatura ve yerlilik oranı beyanı istemektedir; altyapı için ERC SOFT'tan destek alın.
4. Yasaklılık hükümlerini unutmayın: İstisna alımlarında da yasaklama hükümleri uygulanır; sözleşme ihlalleri tüm kamu ihalelerinden yasaklanmanıza yol açabilir.